Braniewo.com.pl
Ruszyła rekrutacja szkół podstawowych do 4. edycji Akademii Dobrej Energii Junior. W ubiegłym roku szkolnym do projektu zgłosiły się 43 szkoły z województwa warmińsko-mazurskiego, deklarując udział ponad 860 dzieci. Tym samym pod względem liczby uczniów objętych programem województwo warmińsko-mazurskie zajęło 7. miejsce w kraju. Nauczyciele klas II i III szkół podstawowych mogą bezpłatnie dołączyć do programu i otrzymać komplet materiałów dydaktycznych wspierających rozwój fizyczny, psychiczny i społeczny swoich uczniów. Nowością w roku szkolnym 2026/2027 jest moduł „Zdrowa Empatia”, mający na celu rozwijanie u dzieci refleksyjności oraz poczucia odpowiedzialności w relacji z otoczeniem. Dotychczas w projekcie wzięło udział przeszło 1800 nauczycieli, którzy zgłosili ponad 33 000 dzieci w swoich klasach. Akademia Dobrej Energii Junior po raz kolejny realizowana jest pod patronatem honorowym Ministra Edukacji. Zgłoszenia nauczycieli przyjmowane są na stronie: www.akademiadobrejenergii.org
Akademia Dobrej Energii Junior to społeczny projekt wpisujący się w podstawę programową MEN, który pomaga szkołom odpowiadać na wyzwania, z jakimi dziś mierzą się dzieci – od pogarszającego się dobrostanu psychicznego i coraz mniejszej aktywności fizycznej, po trudności w radzeniu sobie z emocjami i dbaniu o własne zdrowie. Nowy moduł „Zdrowa Empatia” skupia się na tym, czego we współczesnym świecie szczególnie potrzebujemy: wrażliwości na innych, odpowiedzialności i gotowości do pomagania.
– Dbając o dobrostan dzieci, chcemy, aby w miarę rozwoju wyposażały się one w kompetencje, które pomagają im stawać się ludźmi świadomymi swoich własnych uczuć, jak również uczuć innych. Kompetencje emocjonalno-społeczne ułatwiają regulowanie emocji, uwagi i zachowania oraz umożliwiają nawiązywanie dobrych relacji z innymi – mówi dr Anna Gorgolewska, psycholog dziecięcy, badaczka i dydaktyczka Uniwersytetu SWPS, przy której wsparciu merytorycznym realizowany jest projekt.
Empatii można i warto się nauczyć
Badania pokazują, że empatia ma ogromne znaczenie w rozwoju dzieci. Wpływa na to, jak odnoszą się one do innych, jak budują relacje i jak radzą sobie w świecie społecznym. Co ważne, empatii można się nauczyć – regularne ćwiczenie jej w codziennych sytuacjach pomaga dzieciom lepiej rozumieć innych i reagować na ich potrzeby. W wielu krajach empatia jest już stałym elementem szkolnej edukacji.
– Najbardziej znanym krajem, który wprowadził obowiązkową naukę empatii do krajowego programu nauczania, jest Dania. Podobne zajęcia – w formie dedykowanych przedmiotów lub zintegrowanych programów rozwoju społeczno-emocjonalnego (tzw. SEL – Social Emotional Learning) – realizuje się także w innych państwach skandynawskich oraz w wybranych krajach na całym świecie. W Polsce to kwestia wciąż jeszcze mało dostrzegana – zauważa Anna Wieczorek-Wiśniewska, przedstawicielka Akademii Dobrej Energii Junior.
Nowa reforma edukacji i wprowadzany właśnie Kompas Jutra otwierają przestrzeń do jeszcze szerszego spojrzenia na rozwój ucznia – obejmującego nie tylko wiedzę, ale także kompetencje społeczne, emocjonalne i umiejętność budowania relacji. W tym kontekście edukacja empatii może być ważnym uzupełnieniem zmian, które mają lepiej przygotować dzieci do funkcjonowania we współczesnym świecie.
– Zależy nam na kształtowaniu u dzieci uważności, troski i otwartości nie tylko wobec innych ludzi, ale także świata przyrody oraz codziennych sytuacji. To szczególnie ważne w dzisiejszych czasach, kiedy również wśród najmłodszych narasta skala kryzysów emocjonalnych, trudności w budowaniu relacji, poczucia osamotnienia i braku uważności na potrzeby innych. Chcemy pokazywać dzieciom, że empatia to nie tylko rozumienie emocji drugiego człowieka, ale także umiejętność reagowania na nie, dostrzegania potrzeb otoczenia i brania odpowiedzialności za swoje działania - podkreśla Anna Wieczorek-Wiśniewska.
Uważność na innych to nie definicja w podręczniku
Badania nad rozwojem społeczno-emocjonalnym potwierdzają, że dzieci w wieku wczesnoszkolnym najlepiej uczą się kompetencji emocjonalno-społecznych poprzez doświadczanie, a nie bierne zdobywanie wiedzy na tematy dotyczące sfery uczuć i relacji. W związku z tym codzienne sytuacje w szkole, na lekcji czy na przerwie mogą stanowić okazję do nauki empatii.
– Empatia nie zaczyna się od definicji z podręcznika, ale od tego, co dzieje się między dziećmi każdego dnia. Kłótnia o miejsce w kolejce może być okazją, by zatrzymać konflikt i zapytać dzieci nie tylko o to, co same czuły i czego potrzebowały, ale także o to, co mogło być ważne dla drugiej osoby – tłumaczy Anna Wieczorek-Wiśniewska. – Z kolei podczas pracy w grupie warto sprawdzić, czy każdy ma szansę zostać usłyszanym, a gdy uczeń płacze, bo coś mu się nie udało, pomóc mu nazwać emocje i zaprosić innych do okazania wsparcia. W takich krótkich momentach dzieci uczą się dostrzegać potrzeby innych, szukać rozwiązań, które uwzględniają różne perspektywy i brać odpowiedzialność za atmosferę, którą wspólnie tworzą – dodaje.
Z kolei, jak zauważa dr Anna Gorgolewska, naukę empatii warto świadomie rozwijać już u dzieci w wieku 7–9 lat, czyli na etapie II i III klasy szkoły podstawowej. To moment, w którym dzieci coraz lepiej rozumieją, co czują i myślą inni, potrafią przewidywać konsekwencje własnych zachowań i coraz chętniej współpracują z rówieśnikami. Jednocześnie nadal są bardzo podatne na dobre wzorce i wskazówki dorosłych, dzięki czemu szkoła może realnie wspierać rozwój tych kompetencji.
– Dzieci w wieku wczesnoszkolnym mają już całkiem dobrze rozwiniętą teorię umysłu, czyli zdolność rozumienia, że inni ludzie mają odrębne myśli, emocje, intencje i wiedzę. To oznacza, że dzieci zaczynają działać fair nie tylko dlatego, że „tak trzeba”, ale dlatego, że rozumieją, co czuje i myśli druga osoba – mówi dr Anna Gorgolewska.
Program oceniany wzorowo przez uczniów i nauczycieli
Ideą Akademii Dobrej Energii Junior jest zapobieganie problemom na obecnym i w przyszłych etapach życia dzieci dzięki kompleksowemu wspólnemu działaniu szkoły, nauczycieli i rodziców. Program został zaprojektowany tak, aby w prosty i atrakcyjny sposób wpleść treści prozdrowotne i psychoedukacyjne w codzienną pracę dydaktyczną. Uczniowie klas II i III szkół podstawowych w ramach czterech modułów uczą się o znaczeniu ruchu, aktywności i prawidłowego odżywiania, poznają techniki radzenia sobie ze stresem oraz sposoby rozpoznawania i wyrażania emocji, a także ćwiczą komunikację i kompetencje społeczne niezbędne w codziennym życiu.
– Nauczyciele, którzy zgłoszą chęć udziału w projekcie, otrzymają bezpłatny dostęp zarówno do materiałów dydaktycznych pozwalających na prowadzenie zajęć z dziećmi, m.in. gotowych scenariuszy lekcyjnych, pomysłów na zadania i aktywności dla dzieci oraz kart pracy dla uczniów, jak też dodatkowych treści pozwalających im samym poszerzyć wiedzę w danym zakresie. Przygotowaliśmy także materiały edukacyjne dla rodziców do kontynuowania pracy z dzieckiem również poza szkołą – zaznacza Anna Wieczorek-Wiśniewska.
To, jak program przekłada się na wiedzę, umiejętności i codzienne postawy uczniów, pokazują wyniki ewaluacji III edycji: istotny wzrost wiedzy odnotowano w 9 z 10 analizowanych obszarów, a największy efekt dotyczył wiedzy o stresie – średni wynik wzrósł o 114 proc. Program zwiększył również poziom kompetencji społeczno-emocjonalnych i cyfrowych uczniów. Zdobyta wiedza przekładała się na codzienne działania – uczniowie ocenili, że wdrożyli średnio 84 proc. poznanych dobrych nawyków, a program otrzymał od nich 87/100 punktów. Efekty zauważyli również nauczyciele – 89,7 proc. z nich opisało pozytywne zmiany, szczególnie w zakresie świadomości i wyrażania emocji, zdrowych nawyków oraz współpracy i relacji w klasie.
Rekrutacja 4. edycji Akademii Dobrej Energii Junior
Udział w projekcie Akademia Dobrej Energii Junior jest bezpłatny. Za pośrednictwem strony internetowej www.akademiadobrejenergii.org mogą się do niego zgłaszać nauczyciele klas II i III publicznych oraz niepublicznych szkół podstawowych. Nabór do bieżącej edycji trwa od 1 września 2026 r. do 31 marca 2027 r.
Tomasz Gierwat
